Yılbaşında alınan kararların çoğu şubatta ölür. Aynı şey ders programları için de geçerli: eylülde renkli kalemlerle yapılan tablo, ekimin ikinci haftasında duvarda unutulur.
Sorun genellikle disiplinde değil, programın kendisinde. Çoğu program gerçek bir haftaya değil, ideal bir haftaya göre yazılır. Bu yazıda uygulanabilir bir haftalık programı sekiz adımda nasıl kuracağınızı anlatıyoruz.
Kısa cevap: Haftalık ders programı önce sabit zamanların (okul, yol, uyku, yemek) çıkarılmasıyla başlar. Kalan zamanın tamamı değil, yaklaşık yüzde yetmişi doldurulur. Bloklar ders adıyla değil iş türüyle (konu, soru, tekrar, analiz) tanımlanır ve haftada bir boş gün bırakılır.
1. Önce doldurulamayacak saatleri çıkarın
Bir haftada 168 saat var. Bunun büyük kısmı zaten harcanmış durumda: uyku, okul, yol, yemek, temel ihtiyaçlar.
Boş bir haftalık tabloya önce bunları yazın. Geriye kalanı gördüğünüzde çoğu öğrenci şaşırır: hafta içi akşamları sandığından kısadır. Bu gerçeği baştan görmek, hayal kırıklığını önler.
2. Kalan zamanın tamamını doldurmayın
En sık yapılan hata bu. Boş görünen her saate bir ders yazmak, programı ilk aksaklıkta çökertir. Bir ders uzadı, bir arkadaş aradı, bir şey ters gitti — ve o günün tamamı kaydı.
Kural: kalan boş zamanın en fazla yüzde yetmişini planlayın. Kalan yüzde otuz tampon bölgedir. Aksayan bloklar oraya kayar, program ayakta kalır.
3. Blokları ders adıyla değil iş türüyle yazın
“Salı 19.00 Matematik” belirsizdir. Konu mu çalışılacak, soru mu çözülecek, tekrar mı yapılacak? Belirsizlik erteleme üretir.
Bunun yerine dört blok türü tanımlayın:
- Konu bloğu (60–90 dk): Yeni bilgi öğrenme
- Soru bloğu (45–60 dk): Öğrenileni uygulama
- Tekrar bloğu (30 dk): Önceki haftaya dönüş
- Analiz bloğu (30 dk): Yanlışları inceleme
“Salı 19.00 — Matematik konu bloğu: üçgende benzerlik” yazdığınızda öğrenci masaya oturur oturmaz ne yapacağını bilir.
4. Zor dersi en iyi saate koyun
Herkesin zihinsel olarak en verimli olduğu bir aralık vardır. Kimi için sabah, kimi için akşam üstü.
Bir hafta boyunca şunu not edin: hangi saatte çalışılan konu ertesi gün daha iyi hatırlanıyor? O aralığı en zorlanan derse ayırın. Kolay dersleri yorgun saatlere bırakın.
5. Analiz bloğunu asla silmeyin
Program sıkışınca ilk feda edilen blok analizdir. Oysa net artışını en çok sağlayan blok odur.
Çözülen soru sayısı değil, incelenmiş yanlış sayısı öğrenme üretir. Yanlışı sadece doğrusuyla değiştirmek yetmez; neden yanlış olduğu yazılmalı. Deneme analizi saatimizde yanlışları bilgi eksiği, süre ve dikkat olarak üçe ayırıyoruz.
6. Haftada bir gün tamamen boş kalsın
Yedi gün çalışma planı üçüncü haftada tükenmeyle biter. Bir gün tamamen boş bırakın — telafi günü değil, gerçekten boş.
Bu gün programın sürdürülebilirliğini sağlar. Öğrenci “bir gün sonra dinleneceğim” bildiğinde diğer altı gün daha kolay geçer.
7. Programı görünür bir yere asın
Telefondaki not uygulamasında duran program, telefon açıldığı anda kaybolur. Çalışma masasının üstünde duvara asılan bir A4 daha etkilidir.
Tamamlanan blokların üzerini çizin. Haftanın sonunda çizili blok oranı tek başına bir geri bildirimdir.
8. Her pazar 15 dakika gözden geçirin
Program sabit bir belge değil. Her hafta sonu üç soru sorun:
- Hangi bloklar hiç yapılmadı? Neden?
- Hangi blok beklenenden uzun sürdü?
- Gelecek hafta neyi değiştireceğiz?
Üç hafta üst üste yapılmayan bir blok yanlış konumlanmıştır; saatini ya da gününü değiştirin. Haftalık koçluk görüşmelerinde tam olarak bu üç soruyu konuşuyoruz.
Örnek bir hafta içi akşamı
| Saat | Blok |
|---|---|
| 17.00–17.30 | Dinlenme, ara öğün |
| 17.30–18.45 | Konu bloğu (en zorlanılan ders) |
| 18.45–19.30 | Yemek ve mola |
| 19.30–20.30 | Soru bloğu |
| 20.30–21.00 | Analiz bloğu |
Toplam çalışma: 2 saat 45 dakika. Kulağa az gelebilir ama her gün tekrarlandığında haftada 14 saat eder.
Sıkça sorulan sorular
Programı kaç haftada bir yenilemeliyim?
Yapıyı dönem boyunca koruyun, içeriği her hafta güncelleyin. Blok saatleri sabit kalsın; o bloklarda çalışılacak konu haftalık belirlensin.
Programı uygulayamıyorum, sorun nerede?
Üç hafta üst üste aynı blok atlanıyorsa sorun iradede değil konumlamadadır. O bloğun saatini, süresini ya da gününü değiştirin.
Hafta sonu kaç saat çalışılmalı?
Sınava hazırlanan bir öğrenci için 4–6 saat makul. Ancak bunu tek blokta değil, araları olan parçalar hâlinde dağıtın. Kesintisiz beş saat verimli geçmez.
Mola süresi ne kadar olmalı?
45–60 dakikalık bloklardan sonra 10 dakika yeterli. Molada telefona bakılması dikkati toparlamayı zorlaştırır; su içmek, hareket etmek daha iyi sonuç verir.
Okulda çok yoruluyorum, akşam çalışamıyorum
Akşam blok sayısını azaltıp okul aralarını değerlendirin. Boş derste 20 soru, teneffüste 10 dakika tekrar haftada 3–4 saat kazandırır ve akşamı rahatlatır.